فرزندی که تحت حضانت قرار میگیرد ممکن است تحت شرایط مختلفی قرار بگیرد. به این معنا که حضانت ممکن است ناشی از انواع طلاق اعم از طلاق توافقی یا رجعی و بائن باشد. یا اینکه حضانت به دلیل فوت والدین، ازدواج مجدد یا به سبب سلب حضانت از یکی از والدین باشد که در ادامه هریکی را شرح میدهیم:
شرایط حضانت فرزند پسر و دختر بعد از طلاق والدین
حضانت به معنی نگهداری و مراقبت از فرزند می باشد و با ولایت متفاوت است. در صورتی که پدر و مادری از هم جدا شوند؛ معمولا در خصوص حضانت فرزند باهم به مشکل برمیخورند. به همین دلیل قانون در این خصوص تکلیف را مشخص کرده است و اولویت در حضانت پسر و دختر تا 7 ساگی را به مادر سپرده است. البته نباید از این نکته نیز غافل شد که در صورتی که حضانت مادر به صلاح کودک نباشد، دادگاه در این خصوص اعمال نظر میکند. و چه بسا بنابر مستندات موجود و رعایت غبطه و مصلحت کودک حضانت از او سلب شود.
نکته: تحت حضانت بودن کودک توسط مادر، وظیفه قانونی پدر در خصوص پرداخت نفقه را منتفی نمیکند. و پدر همچنان موظف به پرداخت نفقه فرزند خود میباشد.
شرایط حضانت فرزندان پس از طلاق توافقی
در طلاق توافقی چون زوجین با توافق از هم جدا میشوند معمولا بر سر مسائل مختلف بعد از طلاق ازجمله حضانت فرزند نیز به توافق میرسند. میدانیم که براساس قانون اولویت حضانت فرزندان تا 7 سالگی با مادر میباشد. اما در طلاق توافقی زوجین ممکن است با توافق یکدیگر بر سر حضانت فرزند بعد از 7 سالگی تا بلوغ فرزند به توافق برسند. در صورتی که توافق صورت گرفته بین زوجین بعد از سن 7 سال به مصلحت طفل باشد دادگاه به توافق زوجین احترام گذاشته و براساس آن حکم صادر میکند.
شرایط حضانت فرزند بعد از فوت پدر
ممکن است پدری فوت کند و بعد از فوت او مادر و پدربزرگ کودک در خصوص حضانت فرزند دچار چالش شوند و همین مسئله سبب نگرانی مادر شود. قانون مدنی در ماده 1171 بیان میدارد: در صورت فوت یکی از پدر یا مادر حضانت با دیگری است. بنابراین با فوت پدر یا مادر حضانت فرزند را برعهده میگیرد، اما طفل تحت ولایت پدربزرگ خواهد بود که با مسئله حضانت متفاوت است.
اگر پدربزرگ بخواهد از مادر سلب حضانت کند و طفل را تحت حضانت خود قرار دهد، میبایست ثابت کند نگهداری و مراقبت مادر به صلاح و مصلحت فرزند نیست و مادر فاقد صلاحیت لازم است.
ماده ۴۳ قانون حمایت خانواده در این باره مقرر میدارد که:
حضانت فرزندانی که پدرشان فوت شده است، با مادر آنها است. مگر آنکه دادگاه به تقاضای ولی قهری یا دادسـتان، اعطای حضـانت به مادر را خلاف مصلحت فرزند تشخیص دهد.

