جرم کلاهبرداری رایانهای
سپتامبر
در ماده ۱۳ قانون جرایم رایانه ای کلاهبرداری رایانهای را بدینصورت تعریف کرده است:
استفاده غیرمجاز از سامانههای رایانهای یا مخابراتی برای ارتکاب اعمالی از قبیل واردکردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن دادهها یا مختل کردن سامانه و تحصیل وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری.
تفاوت کلاهبرداری عمومی و رایانهای
در کلاهبرداری عمومی یا سنتی همانطور که در قانون مجازات اسلامی بیانشده است کلاهبردار باید با توسل به وسایل متقلبانه، شخصی را فریب داده و مال او را ببرد. در حقیقت باید بین استفاده از وسایل متقلبانه و فریب خوردن رابطه مستقیمی وجود داشته باشد و کلاهبردار با سوءنیت و از روی عمد اقدام به این امر نماید. این در حالی است که در کلاهبرداری مجازی، کلاهبردار باید از طریق واردکردن، تغییر یا محو دادهها یا مختل کردن سامانه و… مال یا منفعتی را تصاحب نماید. در حقیقت در کلاهبرداری رایانهای، فرد برخلاف کلاهبرداری سنتی مدنظر نیست بلکه استفاده متقلبانه از رایانه و اینترنت است.
با این تعاریف میتوان گفت وجه تمایز این دو نوع کلاهبرداری در نوع وسیله ارتکابی و محیط ارتکاب جرم است.
عناصر جرم کلاهبرداری رایانهای
برای وقوع هر جرمی، ما با سه عنصر قانونی، مادی و معنوی روبهرو هستیم. در حقیقت با تحقق این سه عنصر میتوان گفت جرمی به وقوع پیوسته است. در ادامه به بررسی این سه عنصر در جرم کلاهبرداری رایانهای میپردازیم.
عنصر قانونی: منظور از این عنصر این است که کلاهبرداری رایانهای باید در قانون جرم انگاری شده باشد. در همین راستا در ماده ۱۳ قانون جرائم رایانهای این جرم توسط قانونگذار جرم انگاری شده است.
عنصر مادی: برای تحقق جرم کلاهبرداری علاوه بر جرم انگاری باید عنصر مادی نیز محقق گردد. عنصر مادی در این جرم عبارت است از فعل واردکردن یا تغییر داده، محو یا ایجاد داده، متوقف یا مختل کردن دادههای اطلاعاتی. البته همانطور که در قانون بیانشده است این موارد تمثیلی است و هر موضوع دیگری میتواند بهعنوان عنصر مادی شناخته شود.
عنصر معنوی: برای تحقق جرم کلاهبرداری رایانهای کلاهبردار باید دارای عمد باشد یعنی بداند عملی که مرتکب میشود غیرمجاز و به دنبال ایجاد نتیجه نامشروع است. در این جرم مرتکب به ابد با علم و آگاهی از مالی که حقی در آن ندارد برداشت نماید
