نقش «خبره» در آییننامه اجرای اسناد رسمی
آگوست
در «آییننامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازمالاجرا»، علاوه بر «کارشناس رسمی»، از شخص دیگری با عنوان «خبره» نیز برای انجام برخی وظایف فنی استفاده میشود. نقش «خبره» در آییننامه اجرای اسناد رسمی اگرچه محدودتر است، اما در شرایط خاصی که نیاز به سرعت عمل و تخصص در دسترس وجود دارد، اهمیت مییابد. در ادامه، این نقش بر اساس مواد قانونی تشریح میشود.
تعاریف قانونی (ماده ۱)
آییننامه در ابتدا، تعاریف دقیقی از این دو گروه ارائه میدهد که درک تفاوت آنها برای فهم وظایفشان ضروری است:
کارشناس رسمی (بند ر):
شخصی که به دلیل داشتن تخصص و پروانه رسمی از مراجع ذیصلاح، میتواند به عنوان صاحبنظر اظهارنظر کند. اعتبار نظر او مبتنی بر صلاحیت قانونی اوست.
خبره (بند ز):
شخصی که صرفاً به دلیل مهارت فنی و تجربه در یک حوزه، صاحبنظر شناخته میشود، اعتبار او ناشی از تخصص عملی اوست و الزامی به داشتن پروانه رسمی ندارد.
وظایف «خبره» در آییننامه
نقش خبره، که در متن بیشتر با عنوان «خبره محلی» به کار رفته است، به دو مورد کاملاً مشخص و استثنایی محدود میشود:
ارزیابی اولیه اموال منقول (نقش جایگزین) / مستند قانونی: تبصره ماده ۴۲
تشریح وظیفه: بر اساس این تبصره، در صورتی که مأمور اجرا خودش نتواند ارزش اموال منقول را تشخیص دهد، میتواند به جای کارشناس رسمی، از «خبره محلی» برای قیمتگذاری استفاده کند. این یک راهکار عملی است. و برای تسهیل و تسریع فرآیند در ارزیابیهای سادهتر و اولیه پیشبینی شده است.
ارزیابی اموال ضایعشدنی و حیوانات (نقش همسطح) / مستند قانونی: ماده ۱۳۴
تشریح وظیفه: برای مزایده اموال ضایعشدنی و حیوانات که نیاز به اقدام فوری دارند تا از بین نروند، نظر «خبره محلی» دقیقاً به اندازه نظر کارشناس رسمی معتبر و قابل استناد است. در این مورد، به دلیل ضرورت سرعت عمل، قانونگذار هر دو را در یک سطح از صلاحیت قرار داده است.
جمعبندی:
بررسی آییننامه نشان میدهد که نقش «خبره» یک نقش اصلی نیست، بلکه کاملاً پشتیبان و استثنایی است. او در مواردی که نیاز به ارزیابی فوری یا ساده وجود دارد، وارد عمل میشود. اما وظایف پیچیده یا مهم (بهویژه ارزیابی املاک) و رسیدگی به اختلافات، منحصراً در صلاحیت کارشناس رسمی است.
